Գյումրի՝ բերդ, հավատ և պատմություն

Ճանապարհորդությունը սկսվում է Գյումրիից՝ Հայաստանի երկրորդ ամենամեծ քաղաքից, առանձնահատուկ բնավորություն, ճարտարապետություն և պատմություն ունեցող քաղաքից։ Տարբեր ժամանակաշրջաններում այն հայտնի է եղել Կումայրի, Ալեքսանդրապոլ և Լենինական անուններով։

Առաջին կանգառը կլինի Մայր Հայաստան հուշահամալիրը, որը գտնվում է քաղաքի վերևում՝ բարձունքի վրա։ Հուշարձանը նվիրված է Հայրենական մեծ պատերազմում ձեռք բերված հաղթանակին։ Համալիրի տարածքից բացվում է Գյումրու և Շիրակի դաշտի համայնապատկերը։

Միանգամայն մոտակայքում գտնվում է Սև բերդը՝ Գյումրու ամենաճանաչելի տեսարժան վայրերից մեկը։ Սև տուֆից կառուցված կլոր բերդը հառնել է XIX դարում, երբ քաղաքը Ռուսական կայսրության կազմում էր և կոչվում էր Ալեքսանդրապոլ։ Այն ուներ ռազմառազմավարական նշանակություն և օգտագործվում էր որպես քաղաքի պաշտպանական համակարգի մաս։

Այսօր Սև բերդը վերականգնված է և օգտագործվում է որպես մշակութային տարածք, որտեղ անցկացվում են համերգներ, ցուցահանդեսներ և տարբեր միջոցառումներ։

Այնուհետև կայցելենք Յոթ Վերք եկեղեցի՝ Սուրբ Աստվածածին, Գյումրու գլխավոր գործող տաճարներից մեկը։ Եկեղեցին կառուցված է քաղաքին բնորոշ սև տուֆից։ Այն առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Գյումրու պատմության մեջ. խորհրդային տարիներին, երբ հայկական շատ եկեղեցիներ փակված էին, տաճարը շարունակում էր գործել։

1988 թվականի ավերիչ Սպիտակի երկրաշարժի ժամանակ եկեղեցին լրջորեն վնասվեց։ Ընկած գմբեթների բեկորները պահպանվել են տաճարի կողքին՝ որպես հիշեցում քաղաքի արդի պատմության ամենաողբերգական էջերից մեկի մասին։

Գյումրիին ծանոթանալուց հետո կմեկնենք Հառիճավանք՝ Շիրակի մարզի Հառիճ գյուղում գտնվող վանքը։ Վանքի պատմությունը սկսվում է VII դարից, իսկ համալիրը զգալի զարգացում ստացավ XIII դարում։

Միջնադարում Հառիճավանքը եղել է ոչ միայն հոգևոր կենտրոն, այլև կրթության և ձեռագրերի ընդօրինակման վայր։ Համալիրի ճարտարապետությունը հնարավորություն է տալիս տեսնել, թե ինչպես է հայ եկեղեցական շինարարությունը փոխվել և զարգացել մի քանի դարերի ընթացքում։ Հառիճավանքին առանձնահատուկ մթնոլորտ է հաղորդում նրա դիրքը՝ ժայռերի և Շիրակի բաց լանդշաֆտների մեջ։

Այս երթուղին հարմար է նրանց, ովքեր ցանկանում են տեսնել Հայաստանը մեկ այլ կողմից՝ ոչ միայն հնագույն վանքեր և լեռնային բնանկարներ, այլև վառ արտահայտված բնավորություն ու սեփական պատմություն ունեցող քաղաք։

Մեկ օրում դուք կծանոթանաք Գյումրիին, կտեսնեք հուշարձանային Մայր Հայաստանը և XIX դարի Սև բերդը, կայցելեք քաղաքի գլխավոր տաճարներից մեկը և ճանապարհորդությունը կավարտեք միջնադարյան Հառիճավանքում։

Տուրը հատկապես հետաքրքիր է պատմության, ճարտարապետության, քաղաքային մշակույթի և Հայաստանի միջնադարյան ժառանգության սիրահարների համար։