Մեծ մետաքսի ճանապարհով

Այս երթուղին անցնում է Հայաստանի մի քանի պատմական տարածաշրջանների միջով և միավորում է հնագույն վանքերը, միջնադարյան խաչքարերը, քարավանային ճանապարհները և հայկական գինեգործության դարավոր ավանդույթները։

Ճանապարհորդությունը սկսվում է Սևանա լճի ափին՝ Հայրավանքից։

Վանական համալիրի գլխավոր եկեղեցին թվագրվում է IX դարով։ Հայրավանքը գտնվում է Սևանի ժայռոտ ափին, որտեղից բացվում է լճի և շրջակա լեռների լայն տեսարանը։

Ի տարբերություն ավելի հայտնի Սևանավանքի՝ այստեղ սովորաբար ավելի հանգիստ մթնոլորտ է, իսկ վանքի խստաշունչ քարե ճարտարապետությունը հատկապես արտահայտիչ է երևում Սևանի ֆոնին։

Այնուհետև կուղևորվենք Նորատուս գյուղ, որը հայտնի է հայկական խաչքարերի պատմական ամենամեծ հավաքածուներից մեկով։

Հնագույն գերեզմանատանը պահպանվել են տարբեր դարերի հարյուրավոր քարե խաչեր՝ խաչքարեր։ Նրանցից յուրաքանչյուրը տարբերվում է զարդանախշով, քանդակով և հորինվածքով։

Խաչքարը հայկական մշակույթի առանձնահատուկ մասն է։ Հայկական քարե խաչերի ստեղծման ավանդույթը ներառված է ՅՈՒՆԵՍԿՕ-ի ոչ նյութական մշակութային ժառանգության ցանկում։

Նորատուսից հետո երթուղին կշարունակվի լեռներով դեպի Սելիմի քարավանատուն, որը հայտնի է նաև որպես Օրբելյանների քարավանատուն։

Այն կառուցվել է 1332 թվականին իշխան Չեսար Օրբելյանի կողմից և ծառայել է որպես հանգրվան լեռնանցքով անցնող առևտրականների, ճանապարհորդների և քարավանների համար։

Զանգվածեղ քարե կառույցը հնարավորություն է տալիս պատկերացնել, թե ինչպես էին դարեր առաջ կատարվում հեռավոր ճանապարհորդությունները Հայաստանի միջով։ Այստեղ կանգ էին առնում տարածաշրջանի կարևոր առևտրային ուղիներով անցնող մարդիկ և քարավանները։

Այնուհետև կուղևորվենք Վայոց ձոր՝ Հայաստանի ամենագեղեցիկ միջնադարյան վանքերից մեկը՝ Նորավանք։

Վանական համալիրը գտնվում է Ամաղուի կիրճի բարձր կարմրավուն ժայռերի մեջ և հատկապես ակտիվ զարգացել է XIII–XIV դարերում։

Նորավանքը սերտորեն կապված է Օրբելյանների իշխանական տան և հայ ականավոր ճարտարապետ, քանդակագործ ու վարպետ Մոմիկի անվան հետ։

Համալիրի գլխավոր հուշարձաններից մեկը XIV դարում կառուցված երկհարկանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին է։ Նրա անսովոր ճարտարապետությունը և նեղ արտաքին աստիճանները դարձել են Նորավանքի այցեքարտերից մեկը։

Ճանապարհորդությունը կավարտենք Արենիում՝ Հայաստանի ամենահայտնի գինեգործական շրջաններից մեկում։

Այստեղ մեզ սպասում է գինու շրջայց և համտես։

Գինեգործարան այցելության ընթացքում կծանոթանաք հայկական գինու արտադրության ավանդույթներին, ավելին կիմանաք խաղողի տեղական սորտերի մասին և կկարողանաք համտեսել այս շրջանի գինիները։

Վանքերով, խաչքարերով և հնագույն քարավանային ճանապարհներով երկար ճանապարհորդությունից հետո հատկապես Արենին կդառնա մեր օրվա մթնոլորտային ավարտը։

«Մեծ մետաքսի ճանապարհով» երթուղին նրանց համար է, ովքեր ցանկանում են տեսնել ոչ միայն հայտնի տեսարժան վայրերը, այլև զգալ, թե ինչպես էին դարերի ընթացքում Հայաստանով ճանապարհորդում մարդիկ, առևտրականները և քարավանները։

Մեկ օրում կտեսնեք Սևանն ու Հայրավանքը, Նորատուսի յուրահատուկ խաչքարերը, լեռներում գտնվող միջնադարյան քարավանատունը, վեհաշուք Նորավանքը և կծանոթանաք Արենիի գինեգործական ավանդույթներին։

Այս շրջայցը հատկապես հետաքրքիր է պատմության, միջնադարյան ճարտարապետության, լեռնային ճանապարհների, հայկական մշակույթի և գինու սիրահարների համար։

Այս ճանապարհորդությունը նրանց համար է, ում համար բավական չէ պարզապես ավտոմեքենայով հասնել տեսարժան վայր, և ցանկանում են անցնել այն ճանապարհներով, որոնցով Լոռին բացվում է բոլորովին այլ կերպ։