Հին գինու հետքերով

Ճանապարհորդությունը սկսվում է Խոր Վիրապից՝ Հայաստանի ամենահայտնի վանքերից մեկից և Արարատ լեռան տեսարանով լավագույն համայնապատկերային կետերից մեկից։

Խոր Վիրապ անվանումը թարգմանվում է որպես «խորը զնդան»։ Ըստ հայ քրիստոնեական ավանդության՝ հենց այստեղ է Գրիգոր Լուսավորիչը 13 տարի անցկացրել բանտարկության մեջ։ Ազատվելուց հետո նա առանցքային դեր է խաղացել IV դարի սկզբին Հայաստանի կողմից քրիստոնեության ընդունման գործում։ Այս վայրի բուն վանական պատմությունը զարգացել է ավելի ուշ, իսկ այստեղի վաղ եկեղեցիներից մեկը վերաբերում է VII դարին։

Խոր Վիրապից հետո կշարժվենք հարավ՝ Վայոց ձոր՝ Հայաստանի գլխավոր գինեգործական տարածաշրջաններից մեկը։

Հաջորդ կանգառը Արենին է՝ գյուղ, որի անունն այսօր անքակտելիորեն կապված է հայկական գինու հետ։ Այստեղ մեզ սպասում է գինու շրջայց և համտես՝ ծանոթություն տեղական խաղողի տեսակների, գինեգործության ավանդույթների և, իհարկե, հայկական գինիների հետ։

Այս տարածաշրջանում գինու պատմությունը հազարավոր տարիների է, և երթուղու հաջորդ կետը թույլ է տալիս բառացիորեն շոշափել այդ պատմությունը։

Մենք կայցելենք Թռչունների քարանձավ՝ Արենի-1 հնագիտական համալիր։

Հենց այստեղ հնագետները հայտնաբերել են մոտ 6100 տարեկան հնագույն գինեգործական համալիր, որը համարվում է կազմակերպված գինեգործության հնագույն հայտնի վկայություններից մեկը։ Արենի-1-ում հայտնաբերվել է նաև հանրահայտ հնագույն կաշվե կոշիկը։

Այս վայրը հատկապես հետաքրքիր է այնով, որ Վայոց ձորի գինեգործության պատմությունն այստեղ դադարում է լինել պարզապես պատմություն՝ հնագիտական գտածոները ցույց են տալիս, թե որքան հին են այս ավանդույթները։

Ճանապարհորդությունը կավարտենք Նորավանք վանքում, որը գտնվում է Վայոց ձորի բարձր կարմիր ժայռերի մեջ։

Հիմնական վանական համալիրը վերաբերում է XIII դարին։ Նորավանքը միջնադարյան Հայաստանի կարևոր հոգևոր, մշակութային և կրթական կենտրոններից էր և սերտորեն կապված է Օրբելյանների իշխանական տոհմի հետ։

Նորավանքի պատմության մեջ առանձնահատուկ տեղ է զբաղեցնում Մոմիկը՝ նշանավոր միջնադարյան ճարտարապետ, քանդակագործ և խաչքարի վարպետ։ Վանքի ճարտարապետությունը, քարի նուրբ քանդակագործությունը և շրջապատող կարմիր կանյոնը Նորավանքը դարձնում են հարավային Հայաստանի ամենահիշարժան տեսարժան վայրերից մեկը։

Այս երթուղին կհամապատասխանի նրանց, ովքեր ցանկանում են տեսնել Հայաստանը պատմության, գինու, հնագիտության և միջնադարյան ճարտարապետության միջոցով։

Մեկ օրվա ընթացքում կտեսնեք Արարատը Խոր Վիրապից, կծանոթանաք Արենիի գինեգործական ավանդույթներին, կայցելեք հնագիտական Թռչունների քարանձավը և ճանապարհորդությունը կավարտեք միջնադարյան Նորավանքի կարմիր ժայռերի մեջ։

Հատկապես հետաքրքիր երթուղի է պատմության, գինու, հնագիտության, գեղեցիկ բնական լանդշաֆտների և հայկական մշակույթի սիրահարների համար։