Ճանապարհ դեպի լեգենդար Տաթև

«Ճանապարհ դեպի լեգենդար Տաթև»-ը Հայաստանի հարավով ամենահարուստ ճամփորդություններից մեկն է։ Մեկ օրում երթուղին ձեզ կտանի Արարատի ստորոտից՝ գինեգործական Վայոց Ձորի, Նորավանքի կարմիր ժայռերի և Շաքիի ջրվեժի միջով, դեպի հնագույն Տաթևի վանք, որը բարձրանում է Որոտանի կիրճի վրա։ Սա պարզապես էքսկուրսիա չէ դեպի Տաթև՝ ճանապարհն ինքնին դառնում է ճամփորդության մաս, քանի որ ճանապարհին փոխվում են բնապատկերները, բնությունը և Հայաստանի պատմական դարաշրջանները։

Առաջին կանգառը կլինի Խոր Վիրապը՝ երկրի ամենահայտնի հոգևոր և պատմական վայրերից մեկը։ Եկեղեցական ավանդության համաձայն՝ հենց այստեղ Գրիգոր Լուսավորիչն անցկացրել է մոտ 13 տարի խոր զնդանում։ Ազատվելուց հետո նա կարևոր դեր խաղաց IV դարի սկզբին Հայաստանի կողմից քրիստոնեության ընդունման գործում։ Խոր Վիրապը գտնվում է Արարատ լեռան անմիջական հարևանությամբ։ Պարզ եղանակին այստեղից բացվում է Հայաստանի ամենահանրահայտ տեսարաններից մեկը՝ հնագույն վանքը վեհ Արարատի ֆոնին։

Այնուհետև կուղևորվենք Վայոց Ձոր՝ Հայաստանի գլխավոր գինեգործական տարածաշրջաններից մեկը։ Այստեղ մեզ սպասում է գինու շրջայց և համտես։ Դուք կծանոթանաք հայկական գինեգործության ավանդույթներին, ավելին կիմանաք գինու արտադրության գործընթացի մասին և կկարողանաք համտեսել տեղական գինիներ։

Հաջորդ պատմական կանգառը կլինի Նորավանքը։ Այն գտնվում է Վայոց Ձորի ամենագեղեցիկ անկյուններից մեկում՝ Ամաղուի կիրճի բարձր կարմիր ժայռերի մեջ։ Վանական համալիրը հատկապես ակտիվ զարգացել է XIII–XIV դարերում և սերտորեն կապված է Օրբելյանների իշխանական տան հետ։ Նորավանքի գլխավոր հուշարձաններից է երկհարկանի Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին, որը կապված է հայ նշանավոր ճարտարապետ, քանդակագործ և վարպետ Մոմիկի անվան հետ։ Անսովոր արտաքին քարե սանդուղքը, միջնադարյան ճարտարապետությունը և շրջապատող կարմիր ժայռերը Նորավանքը դարձրել են Հայաստանի ամենաճանաչելի վանքերից մեկը։

Վայոց Ձորից հետո ճանապարհը կշարունակվի Սյունիքի ուղղությամբ։ Այստեղ կանգ կառնենք Շաքիի ջրվեժի մոտ՝ Հայաստանի ամենահայտնի ջրվեժներից մեկը։ Ջուրը թափվում է մոտ 18 մետր բարձրությամբ բազալտային եզրից՝ ժայռերի և կանաչի մեջ ձևավորելով հզոր, լայն հոսք։ Ջրվեժի մոտ ժամանակ կլինի փոքրիկ զբոսանքի, հանգստի և լուսանկարների համար՝ նախքան մեր մեծ ճամփորդությունը շարունակելը։

Եվ վերջապես՝ Տաթև։ Ճանապարհը մեզ բերում է Հայաստանի ամենալեգենդար վանական համալիրներից մեկը, որը գտնվում է Որոտանի հսկայական կիրճի եզրին։ Վանքի հիմնական եկեղեցին՝ Սուրբ Պողոս-Պետրոսը, կառուցվել է IX–X դարերում։ Ողջ միջնադարում Տաթևը եղել է ոչ միայն հոգևոր կենտրոն. այստեղ զարգացել են կրթությունը, փիլիսոփայությունը, գիտությունը, արվեստը և ձեռագրական մշակույթը։ XIV–XV դարերում վանքին կից գործել է հանրահայտ Տաթևի համալսարանը, որը դարձել է միջնադարյան Հայաստանի կարևորագույն կրթական կենտրոններից մեկը։

Վանական համալիրի ամենաանսովոր տեսարժան վայրերից մեկը Գավազանն է։ Դա մոտ ութ մետր բարձրությամբ միջնադարյան քարե սյուն է, ստեղծված այնպես, որ կարող էր շեղվել ուղղահայաց դիրքից և ապա վերադառնալ ետ։

Բայց Տաթևը հնարավոր չէ հասկանալ միայն թվականների և պատմական փաստերի միջոցով։ Պետք է տեսնել նրա դիրքը՝ վանքը կարծես կանգնած է հսկայական կիրճի վրա՝ շրջապատված Սյունիքի լեռներով։ Հենց այստեղ ավարտվում է մեր ճամփորդությունը։ Մեկ օրում մենք անցնում ենք մեծ ճանապարհ՝ Արարատից հնագույն Վայոց Ձորի և Շաքիի ջրվեժի միջով դեպի լեգենդար Տաթև։

«Ճանապարհ դեպի լեգենդար Տաթև»-ը հարմար է այն ճամփորդներին, ովքեր ցանկանում են մեկ օրում տեսնել հարավային Հայաստանի առավելագույնը և պատրաստ են երկարատև, բայց շատ հարուստ ուղևորության։ Երթուղին հատկապես հետաքրքիր է նրանց համար, ովքեր սիրում են պատմությունը, հնագույն վանքերը, լեռնային բնապատկերները, բնությունը, հայկական գինին և լուսանկարչության համար գեղեցիկ վայրերը։ Սա հիանալի ընտրություն է Սյունիք առաջին ճամփորդության համար և նրանց համար, ովքեր ցանկանում են տեսնել ոչ միայն Տաթևը, այլև զգալ դեպի այն տանող ողջ ճանապարհը՝ Արարատից մինչև հարավային Հայաստանի խորը կիրճերը։