Արագածի պատմության հետքերով

Այս երթուղին անցնում է Արագածոտնի մարզի գեղատեսիլ վայրերով և միավորում է Հայաստանի պատմության տարբեր էջերը՝ միջնադարյան վանքեր և ամրոցներ, XX դարի գիտական ժառանգություն և հայկական գինեգործության ավանդույթներ։

Առաջին կանգառը կլինի Թեղերի վանքը՝ տեղակայված Արագած լեռան հարավային լանջերին։

Վանական համալիրը վերաբերում է XIII դարի սկզբին։ Գլխավոր՝ Սուրբ Աստվածածին եկեղեցին կառուցվել է 1213 թվականին, իսկ գավիթը ավարտվել է 1221 թվականին։ Համալիրը կապված է Վաչուտյանների իշխանական տան հետ և հայկական միջնադարյան ճարտարապետության հետաքրքիր նմուշներից է։

Թեղերին առանձնահատուկ մթնոլորտ է հաղորդում նրա դիրքը՝ բաց լեռնային տարածությունների մեջ, շրջակայքի գեղեցիկ տեսարաններով։

Հաջորդ կանգառը Հայաստանի ամենաանսովոր կառույցներից մեկն է՝ Հերունու ՌՕՏ-54/2.6 ռադիո-օպտիկական աստղադիտարանը։

Գիտական համալիրը ստեղծվել է հայ հայտնի գիտնական և ռադիոֆիզիկոս Պարիս Հերունու ղեկավարությամբ։ Դրա կառուցումն իրականացվել է 1975–1985 թվականներին։

Համալիրի գլխավոր մասը 54 մետր տրամագծով հսկայական գնդաձև ռադիոալեհավաքն է, որը միավորված է 2,6 մետր տրամագծով հայելի ունեցող օպտիկական աստղադիտակի հետ։

Այս վայրը խիստ տարբերվում է Հայաստանի սովորական զբոսաշրջային տեսարժան վայրերից։ Լեռների մեջ գտնվող մասշտաբային ինժեներական կառույցը թույլ է տալիս տեսնել երկրի պատմության ևս մեկ էջ՝ XX դարի հայկական գիտության և ինժեներական մտքի պատմությունը։

Այնուհետև կուղևորվենք Հայաստանի ամենահայտնի լեռնային ամրոցներից մեկը՝ Ամբերդ։

Ամրոցը գտնվում է ծովի մակարդակից մոտ 2300 մետր բարձրության վրա՝ խոր ձորերի միջև ժայռոտ հրվանդանի վրա։

Ամրոցի հիմնական մասը վերաբերում է X դարին, թեև այս վայրում ամրությունների պատմությունը սկսվում է զգալիորեն ավելի վաղ։ Միջնադարում Ամբերդը կարևոր ռազմապաշտպանական կենտրոն էր։

Համալիրի տարածքում պահպանվել են ամրոցի պարիսպները, դղյակի և միջնադարյան բաղնիքի մնացորդները, իսկ կողքին գտնվում է XI դարի Վահրամաշեն եկեղեցին։

Իր դիրքի շնորհիվ Ամբերդը հաճախ անվանում են «ամպերի մեջ գտնվող ամրոց»։ Այստեղից բացվում են տպավորիչ տեսարաններ Արագածի լանջերի և շրջակա ձորերի վրա։

Ճանապարհորդության ավարտը կլինի հայկական մշակույթի ևս մեկ կարևոր մասի՝ գինեգործության հետ ծանոթությունը։

Մենք կայցելենք Ոսկեվազ գինեգործարան, որտեղ մեզ սպասում է շրջայց գինեգործարանով և համտես։

Գինու շրջայցի ընթացքում դուք կծանոթանաք գինու արտադրության գործընթացին, ավելին կիմանաք հայկական գինեգործական ավանդույթների մասին և կկարողանաք համտեսել տեղական գինիներ։

Վանքերի, լեռների, պատմության և անսովոր ինժեներական կառույցների մեջ հագեցած օրվանից հետո Ոսկեվազում համտեսը կդառնա երթուղու գեղեցիկ և հանգիստ ավարտը։

Երթուղին կհամապատասխանի նրանց, ովքեր արդեն տեսել են Հայաստանի դասական տեսարժան վայրերը կամ ցանկանում են բացահայտել երկիրը բոլորովին այլ կողմից։

Մեկ օրում դուք կտեսնեք միջնադարյան Թեղերի վանքը, Հերունու անսովոր գիտական համալիրը, կբարձրանաք Ամբերդ լեռնային ամրոց և կծանոթանաք հայկական գինեգործության մշակույթին Ոսկեվազում։

Այս տուրը հատկապես հետաքրքիր է պատմության, ճարտարապետության, անսովոր վայրերի, լեռնային բնանկարների և հայկական գինու սիրահարներին։